Blog o PR, komunikacji kryzysowej i szkoleniach medialnych MediaGapa.pl - Blog o PR, komunikacji kryzysowej i szkoleniach medialnych MediaGapa.pl - Kontakt RSS Pressence Public Relations
Google+" Facebook" Twitter Goldenline YouTube RSS
Pressence Public Relations - Media Gapa Bogus?aw Feliszek, 2010-07-05
"Czarny ?ab?d? w rze?ni, czyli zarz?dzanie ryzykiem"

Czarny ?ab?d? w rze?ni, czyli zarz?dzanie ryzykiem

Jak grom z jasnego nieba... Absolutne zaskoczenie, nieprzewidywalne wydarzenie, totalna rze?nia.

Czarne ?ab?dzie to wa?ne zjawiska, które s? ma?o prawdopodobne, ale jednak czasem wyst?puj?. Samo okre?lenie jest metafor? zaskakuj?cego wydarzenia trudnego do logicznego wyja?nienia przed jego pojawieniem si?.

Czarny ?ab?d? ma trzy cechy: 1. jest nieoczekiwany i ma?o prawdopodobny, 2. niesie ogromne skutki, 3. post factum wydaje si? do przewidzenia i jest wyt?umaczalny.

Jako przyk?ady Czarnego ?ab?dzia autor tego poj?cia liba?ski ekonomista Nassim Nicholas Taleb wymienia pierwsz? wojn? ?wiatow?, Internet, komputer osobisty i atak na wie?e World Trade Center w Nowym Jorku.

W finansach, ochronie zdrowia i energetyce funkcjonuj? mechanizmy i procedury stale monitoruj?ce poziom ryzyka, ale tak naprawd? prawdziwym zagro?eniem s? wypadki z kategorii Czarnego ?ab?dzia - co? czego jeszcze nikt nigdzie nie do?wiadczy?. Nikt nie wie kiedy to si? wydarzy, dlatego trzeba si? do tego (w?a?nie do czego?) przygotowa?.

Pozytywne i negatywne Czarne ?ab?dzie

Ka?dy kto widzia? tylko bia?e ?ab?dzie s?dzi, ?e "wszystkie ?ab?dzie s? bia?e". A kiedy spotka Czarnego ?ab?dzia mo?e w pierwszej chwili nawet nie rozpozna w nim ?ab?dzia. Tak bywa z kryzysami; nie dostrzegamy ich mimo ?e stoj? dos?ownie przed naszymi oczami. "To ?ab?d?? Przecie? one s? bia?e!" Jak rozpozna? kryzys skoro dotychczasowe do?wiadczenie mówi: "Wszystkie ?ab?dzie s? bia?e."

Czarny ?ab?d? mo?e by? pozytywny lub negatywny. Mord tysi?cy polskich oficerów w kwietniu 1940 roku w Katyniu to tragiczny Czarny ?ab?d?. Sukcesy Google i Facebooka to pozytywne Czarne ?ab?dzie. Wulkaniczny py? parali?uj?cy komunikacj? lotnicz? nad Europ? to kolejny Czarny ?ab?d?. Katastrofa prezydenckiego samolotu Tu-154M pod Smole?skiem to jeszcze jeden Czarny ?ab?d?.

W mniejszej skali Czarnym ?ab?dziem jest eksplozja w fabryce Twego g?ównego dostawcy lub wspó?praca g?ównej ksi?gowej z rosyjsk? mafi?. Nie jest wa?ne CO si? wydarzy?o, ale to, ?e jest to wydarzenie ZASKAKUJ?CE i OGROMNE w skutkach.

Nassim Taleb w ksi??ce "The Black Swan" pisze: "Naznaczamy wydarzenia etykietami i wykorzystujemy t? wiedz? do przewidywania przysz?o?ci. Wype?niaj?c nieznan? pustk? w umy?le uciekamy si? do stereotypów i szufladkowania. Tak wytworzona ?lepota nie pozwala nam rozpozna? Czarnego ?ab?dzia nawet kiedy stoi tu? przed nami."

To, ?e nie rozpoznajemy sygna?ów mówi?cych o nadci?gaj?cym Czarnym ?ab?dziu wynika tak?e z tego, ?e ludzki umys? zaprogramowany jest do zbierania szczegó?ów zamiast generowania wniosków i uogólnie?. "Wiedza o szczegó?ach bowiem, jak ka?dy wie, przydaje cnót i szcz??liwo?ci, wiedza ogólna za? to dla umys?u z?o konieczne." - pisa? Aldous Huxley w "Nowym wspania?ym ?wiecie".

Analizuj?c zagro?enie koncentrujemy si? na tym, co jest znane i nie zastanawiamy si? nad tym, czego nie wiemy. Poddajemy si? uproszczeniom, szukamy regu? i systemów oraz nie nagradzamy tych, którzy potrafi? wyobrazi? sobie "niemo?liwe."

?redniostan i Ekstremistan

Kiedy ostatnio - przed 10 kwietnia 2010 - polski prezydent zgin?? w katastrofie? Kiedy przed Janem Paw?em II Polak by? papie?em? Kiedy nie by?o burd i awantur na ulicach Warszawy 11 listopada?

Taleb wprowadza do zarz?dzania ryzykiem jeszcze dwa poj?cia: 1. ?redniostan i 2. Ekstremistan.

?redniostan to obszar, w którym rz?dzi przeci?tno??, ?rednia statystyczna i popularne modele analizy ryzyka. W ?redniostanie ?adne wydarzenie nie mo?e znacz?co zmieni? "?redniego wyniku"; bez trudu mo?na opisa? tera?niejszo??, a przysz?o?? przewiduje si? na podstawie bogato udokumentowanych wydarze? z przesz?o?ci.

W Ekstremistanie na "wynik ko?cowy" mo?e wp?yn?? jedno ekstremalne wydarzenie; przysz?o?? jest praktycznie nieprzewidywalna, st?d mniejsze uzale?nienie od teorii. Ekstremistan koncentruje si? na warunkowych prawdopodobie?stwach: "Je?eli tak, to co?" Rzadkie wydarzenia zawsze zaskakuj?; inaczej, nigdy by nie mia?y miejsca lub nie by?yby rzadkie.

Taleb twierdzi, ?e w wi?kszo?ci sytuacji funkcjonujemy w ?rodowiskach rz?dzonych przez prawa pot?gi, lecz nie jeste?my tego ?wiadomi. W ustabilizowanym i przewidywalnym ?redniostanie dwa plus dwa daje cztery; w dynamicznym i nieprzewidywalnym Ekstremistanie to mo?e by? czterna?cie, pi??set lub milion. Dlatego stosowane modele analizy ryzyka s? niewiarygodne. Poza tym, Czarne ?ab?dzie zawsze pozostan? poza ramami badanej rzeczywisto?ci.

Je?eli badany/obserwowany/analizowany obszar/problem nieprawid?owo zdiagnozujemy - Ekstremistan (?wiat ekstremalnych wypadków) potraktujemy jako ?redniostan (?wiat typowych wypadków), bo na przyk?ad przez d?ugi czas nie wyst?powa?y w nim zjawiska ekstremalne - nie mo?emy liczy? na wiarygodn? ocen? ryzyka.

Konkluzja

Teoria Czarnego ?ab?dzia nie lubi ostrych definicji, zamkni?tych zbiorów, matematycznych formu? i statystycznych regu?, bo nie odzwierciedlaj? nieprzewidywalnego ?wiata XXI wieku.

Nassim Taleb t?umaczy: "Wol? mie? w przybli?eniu racj? ni? z du?? dok?adno?ci? si? myli?" i radzi: "Nie próbuj przewidywa? z du?? dok?adno?ci?, przewiduj skutek a nie prawdopodobie?stwo Czarnych ?ab?dzi."

Skoro Czarne ?ab?dzie to wydarzenia, których praktycznie nie mo?na przewidzie?, to zamiast marnowa? czas na ma?o warto?ciowe dywagacje o tym, co prawdopodobnie si? wydarzy, mo?e lepiej skupi? si? na redukcji negatywnych skutków zaskakuj?cych wypadków, jakiekolwiek by one nie by?y.

MEDIA GAPA
drukuj      « powrót
Aktualna ocena artykułu: 4.64 MediaGapa - ocena artykułu: 4.64

Oceń artykuł:   1   2   3   4   5        

Poleć ten artykuł znajomemu:
e-mail znajomego:
podpis:
Komentarze:
El?bieta 2012-08-28
Nie mog? znale?? tej ksi??ki po polsku. Czy t?umaczy? Pan sam czy cytuje z t?umaczenia Czarnego labedzia?
 
Dodaj komentarz:
komentarz:
podpis:
Uwaga: Twój komentarz może być oceniony przez moderatora i nie pojawi się automatycznie. Dlatego nie wysyłaj go powtórnie.
     


 

Bogusław Feliszek, konsultant PR,
ekspert komunikacji kryzysowej,
trener medialny. Tel. 77 441 40 14.
 
Sonda zakończona

Czy polski rz?d mówi prawd? w sprawie koronawirusa?

Tak.
0%
Nie.
100%
Nie wiem.
0%
 
MEDIA GAPA - Bezpłatny kurs PR
30 Kręgów PR
imię:
nazwisko:
e-mail:
MEDIA GAPA - Popularne tematy

Internet Public Twitter Dziennikarze Komunikacja Firma Reporter Gazeta Agencje Kaczy?ski Polska Reporterzy Rzecznik Media Klient Dziennikarz Problem Praktycy Google Relacje Prawda Szef Tusk Pressence Gapa PRACOWNICY Klienci Wywiad Informacja Relations



Strategia PR
Media Gapa na Twitterze

Pobierz darmowy e-book Moje miłe media (712 kB)


MEDIA GAPA - Warto zobaczyć
 
» Chcesz PR?
» Feliszek PR
» Ekspert Medialny
» 112 PR
» EsPResso Quiz


Wpisz swój adres e-mail, aby
otrzymywać info o nowym artykule.
 


Szkolenia medialne
MEDIA GAPA - Top Ten Tygodnia
1. 33 najlepsze cytaty o przywództwie
2. Co mówi u?cisk d?oni
3. My?l jak socjopata, dzia?aj jak ?wi?ty
4. Prawda o agencjach PR i szkoleniach medialnych
5. 10 pyta? o nowych mediach i mediach spo?eczno?ciowych
6. Co ??czy PR z lataniem samolotem
7. Gwarancja jako?ci us?ug agencji PR
8. Hanna Gronkiewicz-Waltz - Media Gapa 2017
9. 40 cytatów inspiruj?cych praktyków PR
10. Czytanie z oczu
Jazda PRóbna - symulowany wywiad z dziennikarzem

MEDIA GAPA - Top Ten Tygodnia
» Szkolenia PR
» Szkolenia Medialne
» Trener Medialny
» Rzecznik Prasowy
» Komunikacja Kryzysowa
» Kryzys Online
» Pressentacje

Test komunikacji międzykulturowej
MEDIA GAPA - Top Ten Tygodnia
2018
wrzesień czerwiec
2017
grudzień październik
wrzesień sierpień
lipiec czerwiec
maj kwiecień
marzec luty
styczeń
2016
grudzień listopad
październik wrzesień
sierpień lipiec
czerwiec maj
kwiecień marzec
luty styczeń
2015
grudzień listopad
październik wrzesień
sierpień lipiec
czerwiec maj
kwiecień marzec
luty styczeń
2014
grudzień listopad
październik wrzesień
sierpień czerwiec
maj kwiecień
marzec luty
styczeń
2013
grudzień listopad
październik wrzesień
sierpień kwiecień
marzec luty
styczeń
2012
grudzień listopad
październik wrzesień
sierpień lipiec
czerwiec maj
kwiecień marzec
luty styczeń
2011
grudzień listopad
październik wrzesień
sierpień lipiec
czerwiec maj
kwiecień marzec
luty styczeń
2010
grudzień listopad
październik wrzesień
sierpień lipiec
czerwiec maj
kwiecień marzec
luty styczeń
2009
grudzień listopad
październik wrzesień
sierpień lipiec
czerwiec maj
kwiecień marzec
luty styczeń
2008
grudzień listopad
październik wrzesień
sierpień lipiec
czerwiec maj
kwiecień marzec
luty styczeń
2007
grudzień listopad
październik

Bogusław Feliszek
Pressence Public Relations
Pomnażamy Twój kapitał komunikacyjny
2007-2020 © Pressence Public Relations
Wszelkie prawa zastrzeżone
http://www.pressence.com.pl
[t] +48 77 441 40 14
e-mail: biuro@pressence.com.pl